Ustawa antysmogowa

Za niecały miesiąc, 12 listopada 2015 r. wejdą w życie zmiany do ustawy Prawo ochrony środowiska, uchwalone 10 września 2015 r. Nowelizacja, zwana „ustawą antysmogową”, z jednej strony umożliwia sejmikowi województwa wprowadzenie ograniczeń lub zakazów w zakresie paliw spalanych w instalacjach, z drugiej – rozbudowuje mechanizm kompensacji przewidziany dla obszarów, na których zostały przekroczone standardy jakości powietrza, a wreszcie wprowadza nowe regulacje dotyczące ochrony środowiska przed hałasem.

Zgodnie z ustawą Prawo ochrony środowiska instalacją są urządzenia techniczne lub budowle, których eksploatacja może spowodować emisję. Tym samym instalacją w rozumieniu ustawy będzie również piec grzewczy osoby fizycznej. Równocześnie istotną zmianą takiej instalacji będzie zmiana sposobu jej funkcjonowania albo jej rozbudowa, która może powodować znaczące zwiększenie negatywnego oddziaływania na środowisko. Natomiast poprzez „emisję” rozumie się wprowadzane bezpośrednio lub pośrednio, w wyniku działalności człowieka, do powietrza, wody, gleby lub ziemi różnych substancji lub energii, takich jak ciepło, hałas, wibracje lub pola elektromagnetyczne. Mając w pamięci te podstawowe pojęcia możemy przejść do analizy nowelizacji.

Na mocy dokonanych zmian sejmik województwa może, w celu zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu na środowisko lub na zabytki, określić w drodze uchwały rodzaje lub jakość paliw dopuszczonych do stosowania, a także sposób realizacji i kontroli tego obowiązku. Opracowanie takiej uchwały ma być w zamierzeniu ustawodawcy procesem wieloetapowym – jej projekt ma sporządzać zarząd województwa, następnie opinię co do niego winni przedstawić wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast i starości właściwi miejscowo. Brak przedłożenia opinii w terminie miesiąca od dnia otrzymania projektu uchwały będzie równoznaczny z akceptacją projektu. Przedmiotowa uchwała będzie określać obszar i przedmioty lub podmioty, wobec których zostaną wprowadzone ograniczenia oraz – co istotne – rodzaje paliw zakazanych albo też dopuszczonych do użytku, a także określenie parametrów emisji dopuszczalnych na danym obszarze.

Znowelizowane przepisy odnoszą się także to tzw. postępowania kompensacyjnego. Jest to procedura, która dotyczy wydawania pozwoleń na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza dla nowo wybudowanej instalacji albo takiej instalacji, która została zmieniona w sposób istotny, na obszarach, na których występują przekroczenia standardów jakości powietrza w tym zakresie. Tym samym w sytuacji, gdy na danym obszarze będzie występować ponadnormatywne stężenie określonych substancji, to i tak w dalszym ciągu będzie możliwe wzniesienie nowych lub zmiana istniejących instalacji emitujących daną substancję, o ile przykładowo dojdzie do redukcji emisji u innych podmiotów. Wymaga podkreślenia, że redukcja ta będzie mogła zostać osiągnięta także poprzez ograniczenie emisji z instalacji należących do osób fizycznych. Mianowicie, redukcja ilości szkodliwych substancji może obejmować substancje wprowadzane do powietrza z instalacji spalania paliw stałych eksploatowanych w ramach zwykłego korzystania ze środowiska przez osoby fizyczne nie będące przedsiębiorcami, usytuowanych na obszarze gminy, w której jest planowana budowa nowej instalacji lub dokonanie istotnej zmiany istniejących instalacji. Redukcja ta ma następować poprzez sfinansowanie, przez podmiot planujący inwestycję związaną z emisją, trwałej likwidacji instalacji spalania paliw stałych eksploatowanych w ramach zwykłego korzystania ze środowiska przez osoby fizyczne nie będące przedsiębiorcami.

Tym samym umożliwienie kompensacji z udziałem podmiotów takich jak osoby fizyczne, których eksploatacja instalacji polega na spalaniu np. węgla w gospodarstwach domowych, winno następować z wymierną korzyścią zarówno dla środowiska, jak i dla mieszkańców mających szansę na uzyskanie np. nowych kotłów spalania. Przy tym łączna redukcja ilości szkodliwych substancji dokonana w toku postępowania kompensacyjnego powinna być o co najmniej 30% większa niż ilość substancji dopuszczona do wprowadzania do powietrza z nowo zbudowanej instalacji lub z instalacji zmienionej w sposób istotny.

Kolejna, zawarta w omawianej nowelizacji, zmiana ustawy Prawo ochrony środowiska częściowo nawiązuje do notatki opublikowanej na naszym profilu facebookowym 23 września 2015 r. Dotyczy ona delegacji do wydania rozporządzenia określającego dopuszczalne poziomy hałasu w środowisku. Przedmiotowe rozporządzenie będzie wskazywać dopuszczalne poziomy hałasu, zróżnicowane w zależności od zagospodarowania terenu. Oznacza to, że normy te będą odmienne dla terenów faktycznie zagospodarowanych np. pod zabudowę mieszkaniową, pod budynki szkolne lub szpitale, czy też pod zabudowę mieszkaniowo-usługową. Ustalone zostaną również czasokresy, do których będą się odnosić poziomy hałasu, jak też rodzaje obiektów lub kategorie działalności będącej źródłem hałasu.

Wprowadzone zmiany mają w zamyśle zrównoważyć interes prywatny z ogólnie pojętą ochroną środowiska. Praktyka stosowania przepisów pokaże, czy te zmiany odniosą zamierzony skutek, z jednej strony powodując poprawę warunków, w jakich żyjemy, a z drugiej nie obciążając nadmiernie (choćby poprzez wprowadzane ograniczenia) budżetów mieszkańców danej wspólnoty samorządowej.